Metody wytwarzania kołnierzy i pierścieni

Strefa wiedzy - część 4

PN-EN1092-1:2018

Norma PN-EN1092-1:2018 “Kołnierze i ich połączenia. Kołnierze okrągłe do rur, armatury, kształtek, łączników i osprzętu z oznaczeniem PN. Część1: Kołnierze stalowe.” Reguluje podstawowe wymagania inżynieryjne kołnierzy stalowych stosowanych w przemysłowych rurociągach i urządzeniach stalowych.

Metody wytwarzania kołnierzy i pierścieni w zależności od materiału podstawowego wg PN-EN1092-1:2018

W rozdziale 5, Tabela 1 normy PN-EN1092-1 wyznacza materiały podstawowe dopuszczalne dla wytworzenia określonego typu kołnierza i pierścienia. Pierwszy materiał podstawowy opisany w tabeli jako „Kuty”, a doprecyzowany jako walcowany bez szwu, tłoczony i kuty, jest jedynym materiałem pod względem metod wytwarzania, z którego może powstać każdy kołnierz i pierścień zgodny z wymogami normy PN-EN1092-1. Z kolei już drugi materiał podstawowy w tabeli „Odlewany” może posłużyć do wytworzenia tylko dwóch typów kołnierzy zgodnych z normą PN-EN1092-1, mianowicie typ 21 kołnierz integralny i typ 34 pierścień z szyjką do przyspawania.

Tabela 1 ma podstawowe znaczenie dla określania zgodności wykonania kołnierzy i pierścieni z normą PN-EN1092-1, ponieważ wiąże dany kołnierz z materiałem podstawowym i jego normą materiałową np. dla materiałów kutych będzie to odpowiednia część normy PN EN10222, dla blach PN EN10028. Wykonany kołnierz musi spełniać wymagania dotyczące właściwości mechanicznych podanych w normie materiałowej i należy przestrzegać wszelkich ograniczeń określonych w tych normach.

Określenie materiału podstawowego ma również kluczowe znaczenie w sytuacji, gdy kołnierze i pierścienie mają być zastosowane w urządzeniach ciśnieniowych. Muszą one wtedy być wytwarzane z materiałów spełniających wymagania bezpieczeństwa aktualnych Dyrektyw Ciśnieniowych Wspólnoty Europejskiej. Listę wszystkich norm materiałowych spełniających wymogi przepisów ciśnieniowych (Dyrektywa 2014/68/EU) można znaleźć na stronie www: Implementing decision - EU - 2025/165 - EN - EUR-Lex. Norma PN-EN1092-1 w Tabeli 9 zawiera również zestawienie gatunków stali w podziale na grupy i typy materiałów podstawowych odpowiednich do wytwarzania kołnierzy zgodnych z Normami Europejskimi spełniającymi wymogi Dyrektywy Ciśnieniowej (PED). Dodatkowo w Załączniku D normy znajduje się wykaz materiałów powszechnie stosowanych w przemyśle, które nie są zgodne z Normami Europejskimi, a co za tym idzie z wymogami Dyrektywy Ciśnieniowej, ale które mogą zostać użyte w urządzeniach ciśnieniowych po spełnieniu formalnego wymogu indywidualnego dopuszczenia w postaci albo europejskiego zatwierdzenia materiału (EAM), albo jednorazowego dopuszczeniu materiału (PMA).

Zastrzeżenia z rozdziału 5, które mają znacznie przy określeniu materiału podstawowego jaki może być użyty do prawidłowego wytworzenia konkretnego typu kołnierza i pierścienia zgodnie z normą PN EN 1092-1.

Pierścienie typów od 35 do 37 powinny być wytwarzane tylko ze stali austenitycznych/austenityczno-ferrytycznych (grupy materiałowe 10-16 z Tabeli 9).
Właściwości mechaniczne zależą od wymiarów elementów nieobrobionych „vR” dla odkuwek, „t” dla wyrobów płaskich. W wyniku obróbki mechanicznej wymiary te ulegają zredukowaniu. Dla obrobionych kołnierzy i pierścieni wymiary grubości C1 do C4 lub F nie powinny być mniejsze niż 80% wymiaru „vR” dla odkuwek i 80% wymiaru „t” dla wyrobów płaskich. Wszelkie odstępstwa od powyższych zasad powinno być przedmiotem uzgodnień między wytwórcą a zamawiającym.
Za wyjątkiem napraw spoin zgodnych z rozdziałem 5.11, naprawy przez spawanie dopuszcza się tylko na podstawie pisemnej zgody zamawiającego. W świadectwie materiału lub elementu powinny być odnotowane dokumenty potwierdzające, że zastosowano zatwierdzone procedury spawalnicze i kwalifikacje spawaczy.

METODY WYTWARZANIA

Typ kołnierza i pierścienia		Kuty ^a	Odlewany	Wykonywany z wyrobów płaskich (blach)	Obrabiany z prętów walcowanych lub kutych i kutych kształtowników stalowych	Gięty i spawany elektrycznie z prętów, kształtowników stalowych lub taśmy ^b,c,d	Tłoczony z rur spawanych lub bez szwu lub z wyrobów płaskich
01	Kołnierz płaski do przyspawania	tak	nie	tak	tak	tak	nie
02	Kołnierz płaski luźny do typów 32-37	tak	nie	tak	tak	tak	nie
04	Kołnierz płaski luźny do typu 34	tak	nie	tak	tak	tak	nie
05	Kołnierz zaślepiający	tak	nie	tak	tak	nie	nie
11	Kołnierz z szyjką do przyspawania	tak	nie	nie	tak	tak, dla >DN 700	nie
12	Kołnierz tulejowy nasuwany do przyspawania	tak	nie	nie	tak	nie	nie
13	Kołnierz tulejowy gwintowany	tak	nie	nie	tak	nie	nie
21	Kołnierz integralny	tak	tak	nie	tak	nie	nie
32	Pierścień płaski do przyspawania	tak	nie	tak	tak	tak	nie
33	Wywinięta końcówka rury	tak	nie	tak	nie	tak	tak
34	Pierścień z szyjką do przyspawania	tak	tak	nie	tak	tak	nie
35	Szyjka kryzowa do przyspawania	tak	nie	tak	tak	tak	nie
36	Pierścień tłoczony z długą szyjką	tak	nie	nie	nie	tak	tak
37	Pierścień tłoczony	tak	nie	tak	tak	tak	tak

^a Walcowany - bez szwu, tłoczony, kuty.

^b Dla średnic poniżej DN 1800 dopuszczalna jest tylko jedna spoina promieniowa.W wypadku stosowania ciętych płaskowników kierunek wzdłuż osi grubości płaskownika dla typu 11 i 34 powinien być prostopadły do osi kołnierza, a dla typów 01, 02, 04, 32 powinien przebiegać wzdłuż osi kołnierza.

^c Odnośnie spawania zobacz rozdział 5.11.

^dW przypadku gdy kołnierze są wytwarzane metodą formowania na zimno z materiału wsadowego, np. z wyrobu płaskiego, niektóre właściwości mechaniczne, takie jak wydłużenie po zerwaniu (A) oraz energia udarności (KV), ulegną pogorszeniu na skutek formowania na zimno bez następczej obróbki cieplnej.

Search form

Metody wytwarzania kołnierzy i pierścieni

PN-EN1092-1:2018

Metody wytwarzania kołnierzy i pierścieni w zależności od materiału podstawowego wg PN-EN1092-1:2018

METODY WYTWARZANIA

Ta strona korzysta z plików cookie.